नेपालकाे एक परम्परागत हराऊदै जान लागेकाे साेरठी/ पाङ्दुरे नाचकाे तनहुँकाे भानुनगर पालिकाका कुमाल समुदायहरु लागी परेका छन् । खासगरि गण्डकी र कर्णाली भेगमा बसाेवास गर्ने गुरुङ,मगर र कुमाल समुदायमा प्रचलित याे नाच हराउदै जान थालेकाे छ। देवि, देवता र पाैराणीक घटना र कथामा यस्ता नाचहरु अडेकाे पाईन्छ।
दशै,तिहार,मेला पर्व ,विबाह,ब्रतबन्ध आदिमा यस्ता नाचहरु देखाउने प्रचलन रहेकाे पाईन्छ । भानु नगरपनलिका वडा नं २ कुमालगाउँ निवासि ७१ वर्षिय लालबहादुर कुमाल मादल,झुर्मा,छ्याईछ्याई लगायलका माैलीक बाजाहरुकाे प्रयाेग गरि समुहमा मादलकाे तालमा पुरुष महिलाको भेषमा महिला संगै समुहमा याे नाच नाचिने र यस नाचकाे संरक्षणमा लागिपरेकाे बताउछन् ।
भानु नगरपालिका निवासी हिरा कुमाल आफ्नाे पुरानाे संस्कृति जाेगाउदै नयाँ पुस्तालाई सिकाउन नाचकाे संरक्षणमा लागिपरेकाे बताउछिन्। उता भानु ४ बस्ने मनिषा कुमाल १० वर्ष पछि नाचलाई लाेप हुन नदिन नाच प्रस्तुत गरिएकाे बताईन।
